X
تبلیغات
خبرنگاران اهواز - مدل ارتباطات

خبرنگاران اهواز

مدل ارتباطات

تاریخچه ارتباطات

از گذشته تا بحال ارتباطات همواره بعنوان یكی از موضوعات بسیار مهم برای بشر محسوب می شده است.در گذشته های دور دوندگان مسئولیت حمل و انتقال پیام های فرمانروایان و اشخاص مهم را بر عهده داشته اند. دود، نور و پرچم نیز از دیگر اشكال برقراری ارتباط و فرستادن پیام بوده كه اغلب از نقاط بلند و مرتفع و یا برج ها به این منظور استفاده می گردیده است. استفاده از كبوتران نامه بر و اسبها نیز از دیگر روش های متداول برای ارسال پیام بوده اند.تاریخچه ایجاد ارتباط به شكل امروزی به اوائل قرن نوزده با كشف الكتریسیته و خاصیت انتقال آن بصورت سیگنال و علامت، برمی گردد كه از طریق آن برای اولین بار یك پیام با سرعتی افزون تر از سرعت هر انتقال دهندة دیگری فرستاده شد. تلگراف اولین وسیله ای است كه برای ارسال این شیوه از پیام در دنیای مخابرات استفاده شد.

در17 مه 1865 میلادی "اتحادیه تلگرافی بین المللی" در پاریس تشكیل شد. ازآن تاریخ به بعد نام این اتحادیه دستخوش تحول شد و سرانجام در 30 اكتبر 1906 میلادی در كنفرانس "اتحادیه تلگرافی بین الملل" تصمیم گرفته شد كه "اتحادیه رادیو و تلگرافی بین الملل" نیز تشكیل شود. در 9دسامبر سال 1932 میلادی به موجب "عهدنامه مادرید" با وحدت دو اتحادیه یاد شده فوق، "اتحادیه بین المللی ارتباطات دور" شروع به كار كرد. در واقع روز جهانی ارتباطات یادآور تأسیس این اتحادیه ها برای پیشرفت ارتباطات است.

سابقه عضویت ایران در "اتحادیه تلگرافی بین المللی" بیش از یكصد سال است. نهاد مذكور پس از جنگ جهانی دوم و تشكیل سازمان ملل، به موجب تصمیم كنفرانس عمومی نمایندگان دولتهای عضو، این اتحادیه به صورت نهاد تخصصی سازمان ملل درآمد واز آن زمان تاكنون، جزو مؤسسات ویژه سازمان ملل متحد بوده است. از اواخر سال 1970 میلادی، كشورهای جهان سوم از طریق این اتحادیه كوششهای وسیعی برای رسیدن به دو هدف مشخص در پیش گرفتند:

1ـ سعی در تقسیم و توزیع عادلانه امواج رادیویی

2ـ كوشش در توزیع عادلانه كانالهای تلویزیونی ماهواره ای پخش مستقیم درسراسرجهان اقدام مهم دیگر این اتحادیه كمك به كشورهای جهان سوم برای توسعه ارتباطات وكاربرد هرچه بیشتر آن در توسعه ملی این كشور بوده است.

در نگرش جدید، وسایل ارتباط جمعی، رسانه های گروهی ومطبوعات به عنوان بخشی از كلیت ارتباطات در صحنه جهانی ارزیابی شده است.

آثار مثبت ارتباطات

 در جمع بندی كلی آثار متفاوتی در نقش و تأثیر ارتباطات در جهان معاصر محسوس است. بعضی از آثار مثبت آن عبارت اند از:

1ـ تسهیل همگرایی سیاسی در داخل جوامع و بین ملتها در صحنه بین المللی

2ـ توسعه شهر نشینی، ارتقای سطح سواد، افزایش درآمد سرانه و تقویت پیوندهای اجتماعی بین جوامع كه نهایتاً روند دستیابی به "رفاه اقتصادی" را هموار خواهد كرد.

3ـ افزایش مناسبات و مبادلات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و علمی   میان ملل و اقوام گوناگون و از میان رفتن فواصل جغرافیایی و كمك به برقراری تفاهم، همبستگی، همگونگی و همكاری بین المللی

4ـ كمك به پیشبرد سیاستهای ملی و افزایش سطح مشاركت اجتماعی و برقراری وضع مناسب برای حل و فصل بحران نفوذ، مشاركت، هویت و مشروعیت

5ـ توانایی كمك به برقراری صلح جهانی از طریق تغییر در تصورات طرف مناقشه و ایجاد تصورات دوستانه و گسترش صلح و ثبات و امنیت

6ـ كاركرد آموزشی و دادن اطلاعات به ملتهاو آگاه ساختن ملل از سنتهای ریشه دار ملی و تاریخی

7ـ كمك به گسترش آزادی و احترام به حقوق انسانی، چرا كه جوهر آزادی و عدالت خواهی، بسط اطلاعات و ارتباطات و تسهیل اجتماعی است.

 

ایران در سه کهکشان مک لوهان (مک لوهان، ترجمه 1353، ص169:

1. کهکشان اول، کهکشان شفاهی از شروع تاریخ تا سال 1436 ادامه داشت. ویژگی کهکشان شفاهی: دنیایی کوچک با مرزی کاملاً در افق دید و محدود به شنیده‌ها

2. کهکشان گوتنبرگ بمدت 484 سال. ویژگی کهکشان گوتنبرگ: دنیای خطوط مستقیم و پشت سر هم، دنیای اعتقادات به فرضیه‌های ثابت و معلوم،‌دنیای طبقه‌بندیها، علت و معلولها و ... . نکته در اینجاست که ایران در دوران شفاهی رشد و شکوفایی بسیار زیادی داشت اما در کهکشان دوم توقف اندکی کرد و بصورت گذرا از آن رد شد و به کهشکان مارکنی پیوست.

3. کهکشان مارکنی، هم‌اکنون.

30 تا 60 میلیون سال قبل آدم ریختها مانند بوزینه در جنگل‌ها زندگی می‌کردند و گیاه‌خوار بودند. نئاندرتال، انسان شکارگر، صد هزار سال پیش، آغازگر نوعی تکلم ابتدایی و اولیه بود. (دلیل آن ساخت ابزارهای ظریف شکارگری که برای انتقال این فن نیاز به تکلم دارد) 5 تا 6 هزار سال قبل زمان توسعه‌یافته بوجود آمده است. زبان‌های ایرانی تا 2300 سال پیش زبان‌های باستانی مانند اوستایی، مادی و پارسی باستان بودند. تا سده‌های نخستین اسلامی زبان‌های دوره میانه مثل پارتی و پهلوی ساسانی رایج بود و پس از آن زبان فارسی کنونی، خطوط تصویری و نیمه تصویری به تدریج به خط قراردادی و نمادی تبدیل شدند.

در سال 105 اولین کاغذ در چین اختراع شد و 600 سال بعد یک نوع چاپ خاص نیز در آنجا ابداع شد. 1100 سال پیش در ایران نوعی کاغذ کتانی ساختند. ایران 190 سال دیرتر وارد کهکشان گوتنبرگ شد آن هم برای ارامنه بود. در سال 1871 نخستین چاپخانه فارسی در تبریز به کار افتاد. اولین روزنامه کاغذ اخبار 1837 (1216) شمسی یعنی 215 سال پس از انتشار اولین روزنامه لندن بود. سومین روزنامه ایران وقایع اتفاقیه هنگامی که با تیراژ 1100 نسخه منتشر می‌شد خبرگزاری رویترز در انگلیس افتتاح شد. و روزنامه دیلی تلگراف در لندن 141 هزار نسخه تیراژ داشت. قیمت روزنامه وقایع در حدود 7.5 کیلو نان 40 برابر روزنامه لاپرس فرانسه بود. در این زمان 99 درصد مردم ایران بی‌سواد بودند. 1920 شروع کهکشان مارکنی (راه‌اندازی اولین ایستگاه رادیویی در لندن) 1940 اولین ایستگاه رادیویی در تهران افتتاح شد و شدیداً مورد استقبال مردم قرار گرفت. چون بی‌سواد بودند و شنیدن برای آنها راحت و جذاب بود. اولین فرستنده تلویزیون جهان و ایران به ترتیب 1936 و 1958 بود. هزینه این سفر سریع و گران را نفت تامین کرد. نکته مهم آن است که از آثار این گذر کم‌توجهی نسبی ایرانی‌ها به پیام‌های مکتوب است.

 منبع:WWW.IRIB.IR

 

 

مدل‌هاي ارتباط

مدل‌هاي مختلفي براي فراگرد ارتباط ارائه شده است كه بطور كلي مي‌توان آنها را از نظر وسعت عناصر تشكيل دهنده به صورت دو قالب ساده و پيچيده نشان داد. برخي از اين مدلها عبارتند از:

1- مدل لاسول: وي مدل ارتباطي خود را در قالب پنج سؤال اساسي عنوان مي‌كند:

الف) چه كسي؛ ب) چه مي‌گويد؛ ج) در چه كانالي؛ د) به چه كسي؛ هـ) با چه اثري.

2- مدل "كلود شانون" و "وارن ويور": در اين مدل رمزها به صورت نشانه‌ها، از سوي منبع و از مسير كانال، به مخاطب مي‌رسند و پيامگير آنها را رمزگشايي مي‌كند. در چنين مسيري است كه علائم تبديل به پيام شده و قابل ادراك مي‌شوند. در اين ميان اختلال يا پارازيت در فاصلۀ ارتباطي بين رمزگذار و رمزگشاي مي‌تواند وجود داشته باشد و روی پيام اثر بگذارد.[9]

3- مدل گرنبر: گرنبر با دقت و تفصيل بر روي مدل لاسول كاركرد و مدلي كلامي تحصيل كرد؛ كه ده حوزه اصلي پژوهش ارتباطي را نشان مي‌دهد. اين مدل در واقع گسترش مدل لاسول است.

4- مدل شرام: شرام در رشته‌اي از مدل‌هاي اوليه از يك مدل ارتباطي ساده به سوي مدل پيچيده‌‌تري پيش مي‌رود كه تجربه‌هاي متراكم دو فردي را كه مي‌كوشند ارتباط برقرار كنند به حساب آورد و سپس به مدلي مي‌رسد كه ارتباط انساني را با كنش متقابل ميان دو فرد در نظر مي‌گيرد.[10]

اهداف ارتباط

«ارسطو» هدف از اين فراگرد را اقناع و ترغيب ديگران دانسته و ارتباط را در راستاي تغيير دادن نگرش‌ها ارزيابي مي‌كند. آموزش دادن، تفريح كردن، اطلاع و آگاهي، تفهيم و فهماندن به ديگران نيز از جملۀ اهداف شمرده شده‌اند.[12]

 


[9]. دادگران، ص 39-38

[10]. سورين ورنر و تانكارد جيمز؛ نظريه‌هاي ارتباطات، عليرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1386، چاپ سوم، ص 87 - 80

[12]. ارتباط‌شناسي، ص375 و سورين و تانكارد، ص274.

 

انواع مدل های ارتباطی

مدل ارتباطی کلود شنن و دارن ویوور
- دو ریاضی دان آمریکایی بودند که مدلی ساده و روشن را ارائه دادند این مدل از دیدگاهی ریاضی به بررسی ارتباط می پردازد.
-برای برقرای ارتباط نیاز به یک منبع است که بعد از رمز گذاری پیامی را تولید کند.این پیام به وسیله گیرنده رمز خوانی می شود.در این مدل به نقش پارازیت توجه شده است.

به طور مثال یک مرد در پشت تلفن (منبع) با دهانی تلفن(رمز گذار) کلماتی به کار می برد(پیام) این پیام صوتی در سیستم تلفن بصورت تحریک ا لکتریکی عبور می کند(کانال) و توسط یک گوشی تلفن دیگر (رمز خوان ) توسط ذهن شنونده تلفن (گیرنده) درک و فهمیده می شود.

- در این مدل رمز خوانی و رمز گذار ،هر نوع دستگاهی دانسته می شود که اطلاعات را در یک فرم به فرم دیگر تبدیل کند.
- مغز انسان نیز نوعی دستگاه رمز گذار است که تصاویر و ایده ها را به کلمه ونمادهایی تبدیل می کند که توانایی انتقال در گفتگو یا نوشته را داشته باشد.
-در این مدل پارازیت را مربوط به کانال یا پیام دانسته اند.
 در این مدل توسعه کامپیوتر و توسعه اکثر مدلهایی که برای ارتباط طراحی شد تاثیر بسزایی داشته است.
مدل ارتباطی ویلبر شرام
-دایره پوشش این مدل وسیع است.
- برای درک این مدل از 5 مرحله عبور می کنیم
- مرحله اول: منبع پیام خود را به شکل رمز در می آورد.به صورت علامت های خاصی جهت مقصد می فرستد و انتظار او آن است که منبع بتواند با او در معنی یکسانی از پیام اشتراک داشته باشد.
- در مرحله دوم مدل
عنصر میدان تجربه مطرح می شود منبع و مقصد می بایست دارای تجربیات مشترک ،یکسان باشند تا امر اتصال پیام به طور موثر انجام شود.
اگر هیچ تجربه مشترکی میان منبع و مقصد وجود نداشته باشد ،ارتباط غیر ممکن است.
- منبع می بایست پیام را طوری تنظیم کند که با بخشهایی از تجربیاتش که به مقصد نزدیک است ربط دهد.
در مرحله سوم مدل
 مطرح می شود که هر فردی در فراگرد ارتباط،کد گذاری و باز خوانی کد را انجام می دهد.او دریافت کننده ،انتقال دهنده و شرح وتفسیر کننده است.
-آنچه یک فرد کد گذاری می کند وابسته به انتخاب پاسخهای قابل دسترس و موقعیت و شرایط مشخص و معنی هایی که ارتباط با آن هستند،دارد.
فرد به طور مداوم ، علایم را از محیط  خود باز خوانی می کند. آنها را تفسیر می کندو بر اساس شرایط خاص واقعا"موجود عینی و ذهنی،چیزی را به عنوان نتیجه ،کد گذاری می کند.پس فراگرد ارتباط شروع و پایان ندارد و واقعا" بی انتهاست.
درمرحله  پنجم
شرام به نقش بازخورد و اهمیت آن در ارتباط می پردازد.منبع می بایست بر اساس بازخورد گیرنده ،پیام خود را تنظیم کند.
نکته:در هر ارتباط بندرت پیام تنها در یک کانال فرستاده می شود منبع با استفاده  از تن صدا،لحن صدا،و کیفیت صدا(عمق ، ارتفاع،خشن بودن،نازک بودن،قوی بودن،ظریف بودن،تند و کند بودن) کانال چهره،اندام وضعیت کلی بدن و..... در حال ارسال پیام و باز خورد است.

-این نوع کانال ترکیبی(multiple channcl) حتی در ارتباط نوشتاری نیز وجود دارد.(تیتر،نوع فونت،اندازه،و رنگ،جای مطلب در صفحه ،تصویر و ....)
مدل دیوید برلو
-این مدل حاوی چهار عنصر منبع،پیام،کانال و گیرنده می باشد:
منبع و گیرنده:
-مسایل مطرح در مورد منبع (source) و گیرنده(receiver) عبارت است از مهارتهای عمومی/نگرش/دانش/سیستم های اجتماعی پیرامون/فرهنگ.
پیام:
 در این مدل شامل (محتوا،عناصر،نحوه ارائه ساختار و کد) می باشد.
کانال:
-کانالهای مطرح عبارتند از (کانال دیدن،شنیدن،لمس کردن،بوسیدن وچشیدن)
- منبع می تواند شخص یا گروه معین باشد.یک منبع با ایده ها،نیازها،مقاصد،اطلاعات و هدفی برای ارتباط ،،جزء اول یک فراگرد ارتباط است.
-هدف منبع به شکل پیام توضیح داده می شود.یک پیام ،رفتاری است فیزیکی و در د سترس.
-  اجزایی که در این مدل مورد بررسی قرار می گیرند عبارتند از :منبع ارتباط/رمزگذار/پیام/کانال/رمزخوان/گیرنده ارتباط
-در این مدل پارازیت در مفهومی گسترده تر از مدل شرام مورد تاکید قرارگرفته است.
-برلو ،پارازیت را بطور گسترده شامل عواملی می داندکه در هر یک از اجزای ارتباطی می تواند باشد.
پارازیت و صحت(fidelity) مانند یک سکه دو رو هستند،با افزایش یکی دیگری کم می شود.
نکته:
گفتیم چهار نوع عامل در منبع وجود دارد که می تواند صحت را افزایش بدهد:مهارتهای ارتباطی/نگرش/سطح دانش/موقعیت منبع در یک سیستم فرهنگی اجتماعی.
مهارتها ی ارتباطی:مهارت رمز گذاری/مهارت نوشتن/گفتن/مهارت خواندن /مهارت شنیدن/مهارت فکر یا تعقل/مهارت استفاده از اشارات و حرکات

*  نگرش های موثر در ارتباط                   
 نگرش های موثر در ارتباط عبارتند از
الف)نگرش منبع نسبت به خود
ب)نگرش منبع  نسبت به مطلب خودش
ج) نگرش نسبت به گیرنده
سطح دانش: یک منبع برای ارتباط موثر علاوه بر مهارتهای ارتباطی نیاز به سطح مناسبی از دانش دارد.
موقعیت منبع در یک سیستم اجتماعی- فرهنگی: نقش فرد در سیستم فرهنگی –اجتماعی؟ پایگاه او؟زمینه فرهنگی سیستم ارتباط؟باورهاو ارزشهای حاکم بر جامعه؟شکلهای رفتاری مورد قبول؟انتظارات شخص از او و انتظارات او از دیگران؟مسایلی است که می با یست ضمیمه شود.
- سیستم اجتماعی فرهنگی در موارد زیر نقش دارد:
انتخاب کلمات افراد/هدف از ارتباط/معنی های مورد نظر برای یک کلمه /گیرنده گانی که انتخاب می کنند/نوع کانال
نکته: مهارت هایی که  جهت منبع پیام مطرح شد برای گیرنده نیز مطرح است.
کانال: اگر پیام را مانند بسته ای بدانیم که قرار است سوار یک قایق از طریق جریان آب به سمت دیگر رودخانه برده شود در این شرایط می توان سه معنی اصلی برای کانال در نظر گرفت:
1)      روشهای رمز گذاری و رمز خوانی پیام(باراندازها)
2)      وسیله نقلیه پیام(قایق)
3)      وسیله نقلیه حمل کننده(آب)
-در ارتباطات انسانی حس ها را به مشابه باراندازها و به طور مثال وسایل ارتباط جمعی را به عنوان قایق در نظر می گیرند.
-انتخاب کانال مناسب بر اساس محتوا،رمزو نحوه ارائه پیام صورت می گیرد.
مدل ارتباطی آندروش،استتس و بوستروم
مدلی است برای درک فراگرد ارتباط کلامی که می تواند ارتباط چهره به چهره و تا حدودی گروهی را توجیه کنند.
- پیچیدگی ارتباط کلامی بسیار زیادتر از یک فراگرد معمولی ارتباط است.
- تحریک ارتباط گر به وسیله رویداد محیطی اتفاق می افتد.ارتباط گر که ادراک خاصی از رویداد دارد،از آن رویداد تاثیر می پذیرد.
- در ارتباط، خود شخص،زبانش و سیستمهای ارزشی او بخشی از پیامی هستند که در یک ارتباط کلامی دریافت می شوند.
- در هر موقعیتی وقتی دو یا بیشتر انسان کنار هم باشند،یکی شروع به فرستادن جنبه هایی از پیام می  کند.
- منبع حتی قبل از صحبت کردن،با چهره و بدن خود یک پیام محسوب می شود.
مدل ارتباطی بکر
مدلی است که در آن عوامل و ریشه های شکل گیری پیام در فرستنده بررسی شده است.
-اکثر کنشهای ارتباطی از عناصری شکل می گیرند که ناشی از بیش از یک وضع اجتماعی است.
-در این مدل پیامهای دریافتی منبع ریشه های پیام را تشکیل می دهند. و در مدل بکر بصورت موزاییک نشان داده می شود.
-تفاوت های فردی در دریافت پیام موثرند.
- در واقع علاوه بر روابط بین واحدهای اطلاعاتی، روابط داخلی خاصی نیز وجود دارد.موزاییک به عنوان یک واحد اطلاعاتی از طریق اجتماع به فرد می رسد.
مدل وایت
این مفهوم دلالت بر هر نوع عملی می کند که سازمانهای ارتباطی برای انتخاب یا رد و یا  پس زدن مضنونهای بالقوه برای انتشار انجام می دهند.
-این مفهوم اولین بار توسط کرت لوین بکار برده شد،اطلاعات همیشه در کانالهایی قرار می گیردکه حاوی منطقه دروازه است.منطقه ای که در آنجا تصمیمها بر اساس مقررات بی طرفانه یا مقررات شخصی از سوی دروازبانان اتخاذ می شود.
مدل براس وستلی و مالکم مک لین
- مدلی است که تفاوت بین ارتباط جمعی  با ارتباط میان فردی را بررسی می کند.
-تفاوت عمده بین این دو را اینگونه توضیح می دهند:
1-ارتباطات چهره به چهره در بر گیرنده بارهای عاطفی و احساسی بیشتری است.
2-در ارتباطات چهره به چهره ،باز خورد به صورت سریع روی می دهد

 

مدل ديگري به عنوان مدل اينديانا معرفي شده است ارتباط را به شكل دايره معرفي مي كند.

 نكته مهم در رابطه با هدفها در اين مدل اين است كه هدفها بايد عيني و قابل اندازه گيري باشند. زيرا ارزشيابي از هدفهاي كلي و مبهم مشكل است، افراد مختلف تفسيرهاي گوناگوني از آنها خواهد داشت، و هر كدام رسيدن به هدف را به گونه اي متفاوت با ديگران امتحان خواهد كرد.
بر اساس اين مدل مخاطب يا گيرنده ي پيام را بايد به دقت شناخت. تواناييها و دانسته هاي او را سنجيد و مناسب با آنها براي او برنامه ريزي كرد. فضاي يادگيري، تعداد يادگيرندگان و زمان يادگيري بايد با توجه به يادگيرندگان و نيازهاي آنها سازماندهي شود.
وسيله ي مناسب براي برقراري ارتباط بايد با توجه به هدفها و پيام گيران انتخاب شود. ر اين مدل موقعيت آموزشي يك موقعيت ارتباطي است كه با ديد سيستمتيك به آن مي نگرند.
 

 

 

 http://danesheirani.mihanblog.com/post/49

http://amouzesh.irib.ir/f/page_sh.asp?key=2&ov=376

 

عناصر(مدل هاي ارتباطي):

1)فرستنده    2) پيام    3) كانال (مجازي)  4) گيرنده پيام  5) پارازيت   6) بازخورد    7)رمز گذاري   8) رمز گشايي

http://fkhalafi.blogfa.com/post-64.aspx

مدل ارتباطي
كارل داچ[24] مدل را اين‌گونه تعريف مي‌كند: «مدل، مجموعه‌اي نماد و قاعده عملي در اختيار ما مي‌گذارد تا آنها را با نقاطي متناظر در ساختار يا فرايند موجود منطبق سازيم. هدف از مدل‌سازي، ارائه وسيله‌اي براي سازماندهي داده‌ها يا عناصر يك ساختار منسجم، فراهم آوردن امكان اندازه‌گيري پديده‌ها، امكان پيشگويي اوضاع آينده، يا آشكار ساختن حقايق يا مناسباتي است كه تا كنون ناشناخته مانده‌اند». (باد: 91:1377)

اليزابت آندروش[25] درباره مدل ارتباط[26] مي نويسد:"براي يك بررسي منظم، استفاده از مدل ضروري است. مدل ارتباط به تشريح عناصر و ساخت اين عناصر در فراگرد ارتباط كه در يك تعريف ساده قابل گنجاندن و بيان نيست، مي‌پردازد."

(محسنيان راد: 315:1378)
يك مدل مطلوب بايد: 1) تا آنجا كه ممكن است عناصر اصلي را كه در فراگرد ارتباط وجود دارد به وضوح و با جايگاه صحيح به نمايش درآورد 2) روابط پيچيده خاص ارتباط و نه روابط مربوط به موضوعهاي همجوار را در خود جاي دهد (محسنيان راد: 318:1378).
نخستين مدل ارتباط در سال 1949 توسط كلود شنن و وارون ويور با ديدگاه ارتباط الكترونيكي ارائه شد (همان: 378). پس از آن، پژوهشگران علم ارتباط هر يك به ارائه مدل براي ارتباط پرداختند، كه از آن ميان مدل ويلبر شرام[27] كه در سال 1952 ارائه گرديد، با اين اعتقاد كه اين مدل نماينده‌اي براي انواع ارتباط، چون ارتباط با خود، ارتباط با يك فرد يا گروه يا ارتباط با هزاران حتي ميليونها گيرندة مشترك مي‌باشد، حايز طرح است (همان: 383)
شرح مدل ارتباطي محسنيان راد
در اين مدل، فرستنده پيام با اتكا به مجموعه عناصر، معناي ذخيره شده در حافظه خود در خصوص برقراري ارتباط اقدام مي‌كند. اين اقدام كه تجلي معنا خوانده مي‌شود، شامل فراخواني عناصر معناست كه در آن لحظه فرستنده قصد بازنمون آنها را براي گيرنده دارد. اوضاع فردي، اوضاع اجتماعي و حجم عناصر معناي موجود در فرستنده پيام، مجموعه عواملي است كه سطح توانايي ارتباط را در فرستنده شكل مي‌دهد و تجلي معني با توجه به گزينه‌هاي ياد شده در فرستنده اتفاق مي‌افتد. بنابراين، تجلي معنا در فرستنده، تابعي از عوامل ياد شده بالا و در نتيجه در هر فرستنده مي‌تواند متفاوت باشد.
عناصر فراخوانده شده از مخزن معاني براي انتخاب نحو? ارائه[28] از سطح توانايي ارتباط عبور مي‌كند. عناصر معنا پس از عبور از سطح توانايي ارتباط ـ كه مي‌تواند از بسيار گسترده تا كم سطح باشد ـ در تماس با بخش رمزگذاري فرستنده پيام قرار مي‌گيرد. از آنجا كه معنا در حين فراگرد ارتباط انتقال‌پذير نيست و جايگاه آن تنها در حافظه است، به رمزهايي كه هر يك بازنموني از معناي خاص خود است، ترجمه مي‌شود. اين رمزگذاري همان انتخاب واژگان براي بيان يا تدوين يك انديشه است. پيام با مجموعه‌اي از رمزها يا نشانه‌ها، در داخل وسيله رمزگذاري مرحله مياني ساخت خود را طي مي‌كند. انتخاب محتوا كه مرحله آغازين ساخت پيام است، از طريق تجلي معاني در مخزن فرستنده پيام رخ داده است، اما اين مطلب نبايد منجر به اين انديشه شود كه پيام در مخزن معاني، يا معنا در ساختار نهايي پيام، حضور دارد.
عناصر رمز كه هر يك براساس قرارداد پذيرفته شد? فرستنده، تصويري از يك عنصر معناي خاص هستند، در وسيله رمزگذاري انتخاب و به وسيله ارسال رمز تحويل داده مي‌شوند.
وسيله ارسال رمز، نحو? ارائه را با مجموعه رمزها تلفيق مي‌نمايد. در اصل، آنچه پيام خوانده مي‌شود، محصول نهايي اين مرحله از فراگرد است.
پيام از طريق مجراي ارتباطي، به صورت نوشته روي كاغذ، صدا در هوا، جريان الكتريسيته در داخل سيم تلفن و امواج الكترومغناطيسي در فضا، به سوي گيرنده فرستاده مي‌شود.
اولين سطح تماس گيرنده با پيام، وسيله دريافت رمز خواهد بود. وسيله دريافت رمز در جهت قرينه وسيله ارسال رمز عمل مي‌كند و كار آن دريافت يا شنود پيام از مجراي ارتباطي است. به طور مثال، اگر وسيله ارسال رمز تارهاي صوتي و ماهيچه هاي بخش فوقاني دستگاه تنفسي در بيان يك خبر باشد، وسيله دريافت رمز، بخش خارجي و مياني گوش در بدن انسان خواهد بود.
پيام دريافت شده توسط وسيله دريافت رمز براي ترجمه يا برگردان به عناصر معناي متناظر خود، به وسيله رمزخوان جريان مي‌يابد.
فـراينـد بـرگـردان رمـزها، بـا فراخوانـي عناصر معناي از منبع معني در گيرنده آغاز
مي‌شود. در اين جا هم، سطح توانايي ارتباط گيرنده به عنوان صفحه‌اي كه بين وسيله رمزخوان و منبع معناي گيرنده قرار دارد، با توجه به ميزان گستردگي سطح ارتباطي، بر كيفيت و توان ايجاد يك ارتباط مطلوب و تجلي معناي متشابه با معناي مورد نظر فرستنده، اثر مي گذارد.
عناصر معناي متجلي شده، در منبع معناي گيرنده مورد تفسير و ارزيابي قرار مي‌گيرد. گيرنده پيام از طريق تفسير و ارزيابي مجموعه عناصر معناي متجلي شده، در برقراري پيوند ميان آنچه دريافت كرده است با پيش داشته‌هاي ذهني خود، تلاش مي‌كند. حوزه حقايق و تجربياتي كه گيرنده در زمينة موضوعي پيام دريافت شده دارد، از طريق تفسير و ارزيابي، با معاني متجلي شده در فراگرد ارتباط، در تعامل قرار مي‌گيرد. حاصل اين تعامل، بروز واكنش در گيرنده پيام خواهد بود، آنچه كه در يك فراگرد ارتباطي «پس‌فرست»[29] خوانده مي‌شود. در اين لحظه، به منظور ارسال پس‌فرست، نقش فرستنده و گيرنده با يكديگر معاوضه مي‌شود و گيرنده به فرستنده تبديل خواهد شد.
هدف ارتباط
براي بررسي فراگرد ارتباط در كتابخانه، توجه به هدف ارتباط و وجوه تشابه آن با هدف فرايندهاي اطلاعاتي جاري در كتابخانه، ضروري مي نمايد.


«ديويد برلو» هدف از برقراري ارتباط را اين‌گونه تشريح كرده است: «يك ارتباط‌گر، اميدوار است كه ارتباطش بالاترين حد صحت[31] را داشته باشد و بالاترين حد صحت آن است كه وقتي رمزگذاري در بالاترين حد صحت انجام شود، بيان معناي[32] منبع به طور كامل انجام خواهد شد، يا بالاترين حد صحت رمزخواني آن است كه با دقت كامل يك پيام براي گيرنده ترجمه شود». (همان: 328)


ارسطو، هدف از ارتباط را اقناع ديگران مي داند، به گونه‌اي كه برقراركنند? ارتباط از هر راه و با هر وسيله‌اي كه امكان داشته باشد، مايل به تأثيرگذاري و نفوذ بر طرف مقابل ارتباط يا مخاطب خود است. فلاسفه قرن هجده دو هدف مجزا، يكي با جنبه شناخت و شناسايي و ديگري با جنبه عاطفي و هيجاني، براي ارتباط قايل بودند، به گونه‌اي كه رابطة جنبة اول را با مغز و رابطة جنبة دوم را با روح و نفسانيات مي‌دانستند. نخستين كارشناسان وسايل ارتباط جمعي، سه هدف آموزش دادن، آگاه كردن و سرگرم كردن را نيز به اين مجموعـه افـزوده‌انـد (همان، 328). عـلي‌اكبـر فـرهنـگي هـدف از
فعاليتهاي ارتباطي را در كتاب ارتباطهاي انساني در گزينه‌هاي زير خلاصه مي‌كند:
1. انتقال مفهوم يا اطلاعات
2. ايجاد شرايط مناسب‌تر زيستن با هم و زندگي بهتر
3. كسب لذّت يا مسرّت
4. نفوذ بر نگرشها[33]
جريان نشانه‌ها به جاي جريان دانش در فرايند مطلع‌سازي همانند جريان پيام با استفاده از رمزگانها در مدل ارتباطي، تعامل پيام دريافتي با معلومات شخصي و تأثيرپذيري آن از ارزشهاي شخصيتي و مهارتهاي شناختي و ادراكي همانند تأثير سطح ارتباط و فرايند ارزيابي پيام در تعامل معاني متجلي شده با پيش‌داشته‌هاي ذهني در حوز? موضوعي پيام در مدل ارتباطي است.
فراگرد ارتباط نه تنها در عملكرد كه در اهداف نيز با هدفهاي كتابخانه داراي وجوه مشترك است. عبارتهاي انتقال مفهوم يا اطلاعات، آموزش دادن، آگاه كردن و سرگرم كردن كه توسط نظريه‌پردازان ارتباط در بيان اهداف اين فراگرد به كار رفته است، همواره در اهداف اصلي انواع كتابخانه‌ها به چشم مي‌خورد.
· معنا در پيام نيست.
· معنا فقط در انسانهاست.
· معنا چيزي قابل انتقال و منتقل شده نيست، بلكه پيام است كه قابل انتقال است.(محسنيان راد: 91:1378)
منابع
ـ اسميت، آلفرد جي (1379). ارتباطات و فرهنگ. ترجمه مهدي بابائي اهري. ج1، تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني (سمت).
ـ باد، جان (1377). ارتباط شناسي و كتابداري. ترجمه محبوبه مهاجر و نورالله مرادي. تهران: سروش (انتشارات صدا و سيما).
ـ باكلند، مايكل كي (1382). خدمات كتابخانه در نظريه و عمل. ترجمه مرتضي كوكبي. تهران: چاپار.
ـ بليك، ريد؛ هارولدسن، ادوين (1378). طبقه‌بندي مفاهيم در ارتباطات. ترجمه مسعود اوحدي. تهران: سروش (انتشارات صدا و سيما).
ـ دروين، برندا. (1383). «از نگاه استفاده‌كننده: معرفي روش شناسي كيفي_كمّي معنابخشي». ترجمه ابراهيم افشار، كتابداري و اطلاع رساني: جلد هفتم، شماره1. 102-81 .
ـ دستغيب، محمدباقر (1383). «مروري بر نمايه‌سازي معاني پنهان: نظريه و كاربردها». كتابداري و اطلاع رساني: جلد هفتم، شماره 1. 62ـ53.
ـ رشيدپور، ابراهيم. (1348). ارتباط جمعي و رشد ملي: نقش روزنامه، راديو، فيلم، تلويزيون و ساير وسائل ارتباط جمعي در تحولات اجتماعي. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعي.
ـ رفيع‌پور، فرامرز (1383). كندوكاوها و پنداشته‌ها: مقدمه‌اي بر روش‌هاي شناخت جامعه و تحقيقات اجتماعي. تهران: انتشار، چاپ چهاردهم.
ـ ژراردن، لوسين (1360). بيوتيك: تكنولوژي از جانداران الهام مي‌گيرد. ترجمه محمود بهزاد و پرويز قوامي. تهران: سروش.
ـ فتاحي، رحمت‌الله (1378). «بلبشوي اينترنت: گفتاري پيرامون مشكلات سازماندهي، جستجو و بازيابي اطلاعات در وب جهانگستر». كتابداري و اطلاع‌رساني: جلد دوم، شماره1، 22ـ1.
ـ فرشاد، مهدي (1362). نگرش سيستمي. تهران: اميركبير.
ـ فرهنگي، علي اكبر (1379). ارتباطات انساني. ويرايش2، ج1. تهران: خدمات فرهنگي رسا.
ـ گزني، علي (1380). "سازماندهي اطلاعات در نظامهاي بازيابي اطلاعات". كتابداري و اطلاع‌رساني: جلد چهارم، شماره1، 95ـ70.
ـ لرنر، آ. يا (1366). مباني سيبرنتيك. ترجمه كيومرث پرياني. تهران: دانش‌پژوه.
ـ محسنيان راد، مهدي (1378). ارتباط‌شناسي: ارتباطات انساني (ميان فردي، گروهي، جمعي). تهران: سروش (انتشارات صدا و سيما).
ـ نوكاريزي، محسن و علي‌حسين قاسمي (1381). «چشم‌اندازي بر ارتباطات و سيبرنتيك». كتابداري و اطلاع‌رساني: جلد پنجم، شماره2. 40ـ25.
ـ ويندال، سون؛ سيگنايترز، بنو؛ اولسون، جين (1376). كاربرد نظريه‌هاي ارتباطات: مقدمه‌اي بر ارتباطات برنامه‌ريزي شده. ترجمه عليرضا دهقان. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مركز تحقيقات رسانه‌ها.
- Grolier Multimedia Encyclopedia Online. [Online] Available: http://auth.grolier.com
- Raber, Douglas ; Budd, John M. (2003) Information as sign: semiotics and information science. Journal of Documentation. Vol. 59. No. 5 [Online] Available: http://www.emerald-library.com
--------------------------------------------------------------------------------
1. دانشجوي دوره دكتري كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه فردوسي مشهد
2. استاد گروه كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه فردوسي مشهد

مدل‌های ارتباطی

مدل، وسیله‌ای است که به منظور ساده‌تر کردن و عینی کردن یک موضوع به کار می‌رود. ما از طریق این یک مدل می‌توانیم یک پدیده را بهتر و همه جانبه‌تر درک کنیم. مدل، در علوم مختلفی چون جغرافیا ، فیزیک ، زیست،... و از جمله ارتباطات کاربرد بسیار دارد.

در حوزه مطالعات ارتباطی نیز تاکنون، بسیاری از افراد و دانشمندان این زمینه به ارایه مدلی برای ارتباطات همت گمارده‌اند؛

http://www.hawzah.net/hawzah/Magazines/MagArt.aspx?MagazineNumberID=5925&id=60625

خلاصه کتاب «ارتباط شناسی»

با تلاش:

محمد حسین شاه آبادی، بهار88

1-                       منبع کامل کتاب:

محسنیان راد، مهدی (1369)، ارتباط شناسی ، تهران: انتشارات سروش، تعداد صفحات: 573

2-  

الف) موضوع کلی مورد بحث کتاب

پیشنهاد مدلی برای ارتباط انسان با انسان

مدل ارتباطی منبع معنی

هدف از ارتباط را ارسطو، اقناع؛ شناخت در مغز و عاطفه و هیجان در روح می داند. (ارسطو، 1985،ص 43)

در بین انسان‌ها منبع معنی‌ها با هم متفاوت است، ظرفیت‌های بالفعل افراد نیز متفاوت است (درجه منبع معنا) در ضمن توانایی در برقرار کردن ارتباط آنها نیز متفاوت است. مثلاً یک بازیگر باتجربه با یک بازیگر آماتور در یک حد نیستند.

برای نشان دادن سطح توانایی ارتباط، دکتر محسنیان‌راد از مربعهای مقطع هرم بالای مکعب استفاده کرده است. هر چقدر توانایی ارتباطی فرد بالا باشد مربع بزرگتر است بنابراین مقطع در پایین هرم قرار دارد (محسنیان راد،1369، ص335 تا 356).

 وقتی یک معنا در منبع معنا متجلی می‌شود تجلی آن تا لحظه‌ای که تبدیل به پیام شود باید از سطح توانایی ارتباطی عبور کند و همین عبور است که تعیین کننده رمزهای انتخاب شده و نحوه ارائه آن خواهد بود، اما علاوه بر توانایی ارتباط شخصی، شرایط روحی، مکانی و محیطی نیز بر چگونگی ارتباط تاثیرگذار هستند که ربطی به توانایی ندارند. برای نشان دادن این حالات جهت‌های فلشهای تجلی معنا در مدل فقط به یک سمت نیست و گاهی جهت معکوس دارد.

حالا نوبت رمزگذاری پیام است که در مغز یک مرکز سخنگو است که در آنجا پیام به رمز و کد تبدیل می‌شود. (رمزگذار)

این رمزها باید بوسیله ابزاری مثل زبان، کاغذ و امواج (نوشته‌ها و گفته‌ها) منتقل شود. (ارسال رمز)

برای درک و فهم پیام، نیاز به وسیله رمزخوان و قبل از آن گیرنده پیام هستیم، گیرنده مانند گوشی و رمزخوان مثل مغز. پس از دریافت پیام ما آنها را تفسیر و چیزی را به عنوان نتیجه، کدگذاری می‌کنیم. این تفسیر و ارزیابی در مدل ارتباط آقای محسنیان‌راد بصورت یک مارپیچ در منبع معنا نشان داده است. (مرحله تجلی معنا در گیرنده)

تجلی معنا در گیرنده موجب واکنش‌هایی می‌شود که به آن بازخورد گویند. البته تا زمانی که این عکس‌العمل به فرستند اولیه پیام نرسد بازخورد نام ندارد بلکه پس فرست خواهد بود.

بازخورد= رسیدن به فرستنده اولیه و ارزیابی (SBR+ EV*) + پیامی که نتیجه تفسیر و ارزیابی است (پس فرست SB) + تفسیر و ارزیابی (EV)

پس همانطور که قبلاً ملاحظه شد ارتباط یک فراگرد است که پویاست و ابتدا و انتها ندارد و ردیفی از اجزا نیست بلکه بین تمام اجزا تعامل برقرار می‌شود. در تمام مراحلی که برای مدل ارتباط ذکر شد ممکن است پارازیت هم داشته باشند.

در فرآیند ارسال پیام توسط وسائل ارتباط جمعی تعدادی فیلتر وجود دارد (خبرنگار، تهیه‌کننده، سردبیر گروه خبری و ...) که هر کدام از آنها براساس سلایق، سیاست‌ها، محدودیت‌های خاصی عمل می‌کنند. هر چه میزان کنترل پیام در یک فیلتر کمتر باشد آنگاه دارای روزنه‌های زیادتری است.

بنابراین هر چه تعداد فیلترها بیشتر و تعداد روزنه‌ها کمتر باشد میزان انعکاس واقعیت در اطلاعات کمتر خواهد شد. در ضمن اگر این فیلترها از سیستم ادراکی (ضبط و ...) نسبت به سیستم احساس (حافظه شخصی و...) بیشتر استفاده کنند میزان شفافیت این انعکاس بیشتر خواهد بود.

دروازه‌بانان خبر در مدل وایت: اطلاعات همیشه در کانال هایی قرار می گیرد که حاوی منطقه دروازه است. منطقه ای که در آن جا تصمیمات بر اساس مقررات بی طرفانه یا مقررات شخصی از سوی دروازه بانان اتخاذ می شود. (مک کوایل،1986، ص101)

  مدل افکار عمومی نوئل- نئومن (مدل مارپیچی سکوت)

معمولاً انسان‌ها در شرایطی نظرات خود را بازگو می‌کنند که نظر غالب در جامعه باشد در غیر این صورت سکوت اختیار می‌کنند. (نئومن، 1974، صص43 تا 51)

 

تهیه شده توسط:مرجان خبازی پور

+ نوشته شده در  جمعه هفتم آبان 1389ساعت 17:43  توسط Hanan  |